In mei 1887 vroeg priester Xavier Temmerman aan de annuntiaten van Huldenberg vijf religieuzen om een weeshuis en huishoudberoepsschool voor meisjes te beginnen in Leuven.  Waarom deed hij een beroep op de zusters annuntiaten van Huldenberg? Door zijn toedoen schonk de familie d'Overschie de Neerijse tijdens de schoolstrijd haar zomerverblijf aan het bisdom. Het aartsbisdom stelde het domein ter beschikking van de zusters annuntiaten van Ranst. Zij brachten hun moederhuis en noviciaat, die tot dan apart waren gehuisvest in Ranst en Wijnegem, naar Huldenberg over. Temmerman bleef na deze transactie in contact met de congregatie. Hij wendde zich tot de overste voor het bekomen van personeel voor de nieuwe scholen die in de wijde omgeving rond Leuven en dus ook in Leuven zelf werden opgericht.

De zusters van Huldenberg schakelden zich in de lijn van hun apostolische traditie op zeer bescheiden wijze in het Leuvense project in. Hun geschiedenis ging in 1887 precies honderd jaar terug met de stichting van een armenschool in het Brabantse Veltem. Stichter was de van oorsprong West-Vlaamse pastoor van die parochie, Petrus Jacobus De Clerck. ‘Armenscholen’ kwamen tijdens het ancien régime her en der tot stand in onze gewesten. In een eerste golf kwamen vooral stedelijke stichtingen tot stand. Ze werden geleid door groepjes vrome vrouwen, ‘dochters’ genaamd, en waren het initiatief van leken, een ondernemende geestelijke dochter of een geestelijke. Later ontstonden ze ook op het platteland.

Tijdens de Franse bezetting kregen de religieuze armenscholen en hun stichters het bijzonder moeilijk, ook in Veltem. Pas na De Clercks dood, in de nieuwe context van de vrijheid van godsdienst en onderwijs die in de jonge Belgische staat werd afgekondigd, werd aan zijn school en ‘dochters van Barmhartigheid’ meer stabiliteit verleend. De stichting werden in 1833 kerkrechtelijk erkend als zustercongregatie. De dochters werden zusters. Ze kregen van de bisschop, naast de lokale levensregel van hun stichter De Clerck, de pauselijk erkende regel van de Franse orde van annuntiaten in 1500 gesticht door Johanna van Frankrijk. Ze heetten voortaan annonciaden (naar het Frans) of annuntiaten (naar het Latijn). Ze droegen een kloosterkleed en legden eeuwige geloften af. Onderwijs bleef de hoofdfocus van hun apostolaat: ‘De zusters moeten wel begrijpen en steeds nadenken, dat de artikelen wegens het onderwijs der kinderen een van hun wezenlijkste plichten is…’.

De congregatie in Veltem werd een ‘moederhuis’ met bijhuizen, een kerkelijke organisatievorm die in de negentiende eeuw voorkwam in heel Europa. Sommige bijhuizen werden op hun beurt zelfstandig ten aanzien van het moederhuis. Dergelijk proces deed zich ook voor bij de annuntiaten. Zo werden de annuntiaten van Heverlee in 1907 zelfstandig van die van Huldenberg. Die waren al in de negentiende eeuw zelfstandig geworden van Veltem. Zo kennen we vandaag zusters van Veltem, Huldenberg, Wijnegem, Itterbeek-Chenois en Heverlee. Ze laten zich annonciaden of annuntiaten noemen, staan volledig zelfstandig ten opzichte van elkaar, maar behoren tot dezelfde ‘apostolische familie’. 

Het ontstaan en de verzelfstandiging van de annuntiaten van Heverlee is verbonden met het Heilig Hartinstituut, dat in 1896 verhuisde van Leuven naar Heverlee. Als congregatie bouwden de annuntiaten van Heverlee naast deze school een netwerk van kleine en grote scholen uit en verwierven ze ruime didactische expertise. Wat de apostolische annuntiaten kenmerkt, is een meervoudigheid van hun inspiratiebronnen: pastoor De Clerck staat voor de innerlijke bewogenheid vanuit het evangelie. De devotie van Johanna van Frankrijk tot de Heilige Schrift en tot de figuur van Maria daarbinnen brengt een contemplatief aspect aan, een grondhouding of levenshouding die in een aantal kwaliteiten wordt samengevat. De ruimdenkende en maatschappelijk geëngageerde figuur van Xavier Temmerman staat voor het geloof in de emancipatorische dynamiek van het onderwijs: het creëren van meer onderwijskansen in een netwerkverband.  Dat is wat de onderwijsgroep annuntiaten vandaag verderzet in de regio’s Heverlee, Brussel, Halle en Diest. Een openheid naar andere opvoedingstradities is daarbij een opvallend gegeven.

Wil je graag meer weten over de zusters Annuntiaten van Heverlee, dan verwijzen we graag naar de website van de congregatie.